نظام پارلمانی
مقدمه
نظام پارلمانی نظامی است که در آن قوه مجریه (دولت) از دل قوه مقننه (پارلمان) بیرون میآید و به آن پاسخگو است. نخستوزیر رئیس حکومت است و رئیس دولت (پادشاه یا رئیسجمهور) نقش تشریفاتی دارد.
ویژگیها
- ادغام نسبی قوا: نخستوزیر عضو پارلمان و رهبر حزب اکثریت
- مسئولیت جمعی کابینه: وزیران جمعاً در برابر پارلمان مسئولند
- رأی عدم اعتماد: پارلمان میتواند دولت را سرنگون کند
- انعطاف: بحرانهای سیاسی بدون بحران ساختاری قابل حل (تشکیل دولت جدید)
مزایا
- انعطافپذیری بالا — بحرانها بدون خشونت حل میشوند
- کمتر خطر اقتدارگرایی — قدرت در حزب و کابینه توزیع شده
- تجربه بریتانیا، آلمان و اسکاندیناوی نشاندهنده ثبات بالا
معایب
- بیثباتی دولت در سیستمهای چندحزبی (ایتالیا)
- نخستوزیر مستقیماً توسط مردم انتخاب نمیشود
نکات کلیدی
- نظام پارلمانی برای کشورهای در حال گذار به دموکراسی مناسبتر است (کمتر خطر دیکتاتوری)
- ثبات نظام پارلمانی به سیستم حزبی قوی و منظم بستگی دارد
- اکثر دموکراسیهای پایدار جهان پارلمانی هستند