انقلاب مشروطه
مقدمه
انقلاب مشروطه (۱۲۸۵-۱۲۹۰ شمسی / ۱۹۰۵-۱۹۱۱) نخستین انقلاب دموکراتیک ایران و خاورمیانه بود. هدف: محدودکردن قدرت مطلقه شاه قاجار و تأسیس مجلس شورای ملی.
زمینهها
- استبداد قاجار و فساد دربار
- تأثیر اندیشههای مدرن و روشنفکران (ملکمخان، آخوندزاده)
- بحران اقتصادی و وابستگی به بریتانیا و روسیه
- نقش روحانیون مشروطهخواه (طباطبایی، بهبهانی)
رویدادها
- بستنشینی بازاریان و روحانیون
- فرمان مظفرالدین شاه (۱۹۰۶): تأسیس مجلس
- قانون اساسی و متمم آن
- بهتوپبستن مجلس توسط محمدعلی شاه — شکست موقت
- فتح تهران و بازگرداندن مشروطه
نکات کلیدی
- انقلاب مشروطه نشان داد ایرانیان خواهان آزادی و حکومت قانون هستند
- شکست نهایی مشروطه درسهای مهمی دارد: نهادسازی ضعیف و دخالت خارجی
- مشروطهخواهی هنوز آرمان ناتمام ایرانیان است