ارسطو
مقدمه
ارسطو (۳۸۴-۳۲۲ ق.م.) شاگرد افلاطون و معلم اسکندر مقدونی، فیلسوف سیاسیای بود که بر خلاف استادش، رویکردی تجربی و واقعگرایانه به سیاست داشت. کتاب «سیاست» او تحلیلی نظاممند از انواع حکومتها ارائه میدهد.
اندیشههای کلیدی
انسان حیوان سیاسی است
- «انسان بالطبع حیوان سیاسی (zoon politikon) است»
- زندگی در جامعه و مشارکت در امور عمومی ذاتی انسان است
- کسی که بیرون از جامعه زندگی کند یا حیوان است یا خدا
طبقهبندی حکومتها
ارسطو شش نوع حکومت را بر اساس دو معیار دستهبندی کرد:
| تعداد حاکمان | خوب (برای خیر عمومی) | بد (برای نفع خودشان) |
|---|---|---|
| یک نفر | پادشاهی | استبداد |
| اقلیت | آریستوکراسی | الیگارشی |
| اکثریت | حکومت مختلط | دموکراسی (به معنای حکومت عوام) |
حکومت مختلط (Polity)
- بهترین حکومت عملی ترکیبی از دموکراسی و آریستوکراسی است
- طبقه متوسط قوی کلید ثبات سیاسی
- اعتدال و میانهروی در همه چیز
تفاوت با افلاطون
- افلاطون: حکومت آرمانی فلسفی | ارسطو: بهترین حکومت عملی ممکن
- افلاطون: عقلگرا و آرمانگرا | ارسطو: تجربی و واقعگرا
- افلاطون: فیلسوف-شاه | ارسطو: حکومت قانون نه فرد
نکات کلیدی
- ارسطو پدر علم سیاست تجربی است
- تأکید او بر طبقه متوسط و اعتدال امروز هم معتبر است
- حکومت قانون (نه فرد) ایده بنیادین ارسطو و مبنای دموکراسی مدرن است
- تأثیر عظیم ارسطو بر اندیشه سیاسی اسلامی از طریق ابن رشد و فارابی