جان لاک

مقدمه

جان لاک (۱۶۳۲-۱۷۰۴) فیلسوف انگلیسی و «پدر لیبرالیسم»، مهم‌ترین نظریه‌پرداز حقوق طبیعی و حکومت محدود است. اندیشه‌های او مستقیماً بر انقلاب آمریکا و اعلامیه حقوق بشر تأثیر گذاشت.

اندیشه‌های کلیدی

حقوق طبیعی

• هر انسانی سه حق غیرقابل سلب دارد: زندگی، آزادی و مالکیت
• این حقوق پیش از حکومت وجود دارند و حکومت نمی‌تواند آن‌ها را سلب کند
• هدف حکومت حفاظت از این حقوق است

قرارداد اجتماعی (متفاوت از هابز)

• مردم به حکومت رضایت مشروط می‌دهند
• اگر حکومت حقوق طبیعی را نقض کند، مردم حق شورش دارند
• قدرت حکومت امانت مردم است نه مالکیت حاکم

حکومت محدود

• قدرت حکومت باید توسط قانون محدود شود
• تفکیک قوه مقننه و مجریه ضروری است
• هیچ‌کس نباید هم قانون‌گذار و هم مجری باشد

تساهل مذهبی

• دولت نباید در امور مذهبی دخالت کند
• آزادی وجدان و عقیده حق هر فرد است

تأثیرات

• اعلامیه استقلال آمریکا مستقیماً از لاک الهام گرفته
• اعلامیه جهانی حقوق بشر مبتنی بر مفهوم حقوق طبیعی لاک است
• لیبرالیسم سیاسی مدرن بر اندیشه‌های لاک بنا شده

نکات کلیدی

• لاک بنیان فکری حقوق بشر و دموکراسی مدرن را بنا نهاد
• حق شورش علیه حکومت ظالم اصل بنیادین اندیشه لاک است
• مفهوم حکومت محدود مبنای قوانین اساسی مدرن است
• اندیشه لاک پاسخ مستقیمی به «ایرانیان آمادگی دموکراسی ندارند» است: حقوق طبیعی جهانشمول است