حقوق بشر چیست؟

مقدمه

حقوق بشر مجموعه حقوق بنیادینی است که هر انسانی صرفاً به دلیل انسان‌بودن از آن برخوردار است. این حقوق جهانشمول (برای همه)، غیرقابل سلب (حکومت نمی‌تواند بگیرد)، غیرقابل تقسیم (همه حقوق به هم وابسته‌اند) و ذاتی (نیاز به اعطا ندارند) هستند.

نسل‌های حقوق بشر

نسل اول: حقوق مدنی و سیاسی

• آزادی بیان، مطبوعات، تجمع
• حق رأی و مشارکت سیاسی
• ممنوعیت شکنجه و بازداشت خودسرانه
• حق دادرسی عادلانه

نسل دوم: حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی

• حق کار و شرایط عادلانه کار
• حق آموزش و بهداشت
• حق مسکن مناسب
• حق تأمین اجتماعی

نسل سوم: حقوق جمعی

• حق تعیین سرنوشت ملت‌ها
• حق توسعه
• حق محیط‌زیست سالم
• حق صلح

نظام بین‌المللی حقوق بشر

• اعلامیه جهانی حقوق بشر (۱۹۴۸): سند بنیادین — ۳۰ ماده
• میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی
• میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی
• شورای حقوق بشر سازمان ملل: نظارت بر وضعیت حقوق بشر کشورها

نکات کلیدی

• حقوق بشر جهانشمول است — نسبیت فرهنگی نمی‌تواند توجیه‌گر نقض آن باشد
• رژیم‌هایی که حقوق بشر را نقض می‌کنند اغلب آن را «تحمیل غربی» می‌خوانند
• ایران یکی از بدترین ناقضان حقوق بشر در جهان است
• حقوق بشر حق همه ایرانیان است — نه هدیه هیچ حکومتی