جهانیشدن و نظم پس از ۱۹۹۱
مقدمه
پس از فروپاشی شوروی (۱۹۹۱)، جهان وارد دوران جدیدی شد. فرانسیس فوکویاما اعلام کرد «تاریخ به پایان رسیده» و دموکراسی لیبرال پیروز نهایی است. اما سه دهه بعد، این خوشبینی به چالش کشیده شده است.
جهانیشدن
ابعاد جهانیشدن
- اقتصادی: بازارهای آزاد جهانی، تجارت بینالمللی، شرکتهای چندملیتی
- فرهنگی: گسترش فرهنگ غربی، اینترنت و شبکههای اجتماعی
- سیاسی: نهادهای بینالمللی قویتر، حقوق بشر جهانشمول
نقد جهانیشدن
- افزایش نابرابری بین و درون کشورها
- تضعیف حاکمیت ملی
- یکسانسازی فرهنگی و نابودی تنوع
- بحرانهای مالی جهانی (۲۰۰۸)
نظم نوین جهانی
- دهه ۱۹۹۰: تکقطبی آمریکایی — «لحظه آمریکایی»
- دهه ۲۰۰۰: جنگ علیه تروریسم، حمله به افغانستان و عراق
- دهه ۲۰۱۰: ظهور چین، بازگشت روسیه، بحران لیبرالیسم
- دهه ۲۰۲۰: چندقطبیشدن، رقابت آمریکا-چین، بحران دموکراسی
نکات کلیدی
- جهانیشدن فرصتها و تهدیدهایی همزمان ایجاد کرده
- «پایان تاریخ» محقق نشد — دموکراسی با چالشهای جدی مواجه است
- نظم چندقطبی جدید نیازمند بازاندیشی در نهادهای بینالمللی است
- ایران در این نظم جدید نیازمند سیاست خارجی متوازن و عقلانی است